حجتالاسلام و المسلمين حسن رضاييمهر در اين نشست كه در سالن اجتماعات مركز انجمنهاي علمي حوزه به همت مرکز مطالعات راهبردی خیمه برگزار شد، طي سخناني آسيبشناسي حركت خواص در قيام عاشورا را مهم ارزيابي كرد و اظهار داشت: بايد بررسي شود كه چه اتفاقي افتاد كساني كه در بين آنها گروهي از صحابه پيامبر(ص)، ياران امام علي(ع) و حتي از ياران امام حسين(ع) حضور داشتند روبروي اباعبدالله ايستادند.
وي در ادامه به تشريح دلايل انحراف اين افراد كه از خواص به شمار ميرفتند پرداخت و يكي از مهمترين اين علل را ريزش معنويت ذكر كرد و گفت: ريزش معنويت و ارزشهايي كه پيامبر آورده بود كمكم پس از رحلت آن حضرت ظهور و بروز پيدا كرد.
این نویسنده نخستين رسالت پيامبران را رساندن بندگان به خدا عنوان كرد و تاكيد كرد: تمام دغدغه پيامبران در طول تاريخ اين بوده است كه معنويت را در امت همهگير كنند و از اين طريق مردم خداپرست، مومن و متدين شوند.
رضاییمهر در این ارتباط افزود: پيامبر اكرم نيز در طول 23 سال رسالت خود معنويتي زبانزد در جامعه ايجاد كرد چنانچه اگر جنگي ميشد ميان نوجوانها براي رفتن ميدان جنگ رقابت به وجود مي آمد.
این پژوهشگر غفلت از ياد خدا و سيره و سنت رسولالله را از جمله علل ريزش معنويت برشمرد و خاطرنشان كرد: ياد خدا بعد از رحلت پيامبر كمكم در بين مردم كمرنگ شد تا جايي كه در اثر انحراف خواص و پيروي عوام حتي احاديث واقعي پيامبر به مرور زمان از ميان مردم رفت.
وي اظهار داشت: يكي از علل قول معنويت بعد از رسول اكرم(ص)، از بين رفتن ياد خدا در بين مردم بود به طوري كه در برخي از نقلها آمده است نمازها سطحي شد و سنت پيامبر و گرايش به سيره پيامبر از بين رفت.
رضاییمهر در ادامه با اشاره به اين سخن اباعبدالله الحسين(ع) مبني بر « قيام براي اصلاح در امت جدم و پدرم» ابراز داشت: تنها توجيهي كه اين سخن امام دارد اين است كه معنويت و خداباوري از ميان مردم رفته بود و سيره رسولالله(ص) و اميرالمومنين(ع) به فراموشي سپرده شده بود.
این نویسنده با اشاره به اينكه ريزش معنويت اول در خواص بود، تصريح كرد: از جمله دلايلي كه ريزش معنويت را به وجود آورد ظواهر دنيوي و شهوت جاه، مقام و مال بود.
این پژوهشگر با تاكيد بر اينكه مهمترين علت انحراف خواص بعد از پيامبر و حتي در روز عاشورا دنياپرستي بود، يادآور شد: مصداق بارز دنيا پرستي در حادثه عاشورا عمر سعد بود، زيرا در حاليكه در برخي از اقوال صحيح آمده است مايل به جنگ با امام نبوده است اما وقتي پاي دنيا و «حكومت ري» به ميان آمد با چهار هزار نفر براي جنگ با امام به كربلا آمد.
وي در بخش ديگري از سخنان خود يكي ديگر از عوامل انحراف خواص را عدم بصيرت ذكر كرد و ابراز داشت: بصيرت يعني روشنبيني الهي و جهت دار است كه خدا آن را هدايت ميكند.
رضاییمهر با اشاره به روايتي نداشتن چشم را راحتتر از نداشتن بصيرت دانست و گفت: خيلي از خواص بودهاند كه بر اثر نداشتن بصيرت به انحراف كشيده شدهاند.
این نویسنده عمروعاص را از جمله خواص بيبصيرت ذكر كرد و گفت: هر چند راي و نظر درست ميداده است اما چون مسير حق خارج بوده است بصير نبوده است و در آتش جهنم خواهد سوخت.
این پژوهشگر با بيان اينكه كرة بن قيس هنزلي را از جمله كساني است كه عدم بصيرت عامل انحرافش بود، خاطرنشان كرد: اين فرد از كساني بود كه به حسن رأي مشهور بوده است اما بصير نبود و نتوانست بفهمد كه اباعبدالله بر حق است.
وي يكي ديگر از عوامل انحراف خواص را تعصبات قبيلهاي ذكر كرد و ابراز داشت: تعصب بر حق خوب است اما تعصب جاهلي و غير منطقي ممنوع است.
رضاییمهر با بيان اينكه بعد از پيامبر تعصبگرايي جاهلي خود را نشان داد، به مصداقهاي تعصبگرايي قبيلهاي در حادثه عاشورا اشاره كرد و گفت: در روز عاشورا شمر كه از قبيله بني كلاب بود خواست با تحريك احساسات و تعصبات جاهلي حضرت ابوالفضل(ع) و برادرانش را كه مادرشان از اين قبيله بود را به سوي خويش بكشاند هر چند كه موفق به اين كار نشد.